1. Ana Sayfa
  2. Kültür&Sanat
  3. “Ömrünü İnkılaba Veren” Fatma Nudiye Yalçı’nın Öyküsü “Yaftalı Tabut” İbb Kent Tiyatroları’nda

“Ömrünü İnkılaba Veren” Fatma Nudiye Yalçı’nın Öyküsü “Yaftalı Tabut” İbb Kent Tiyatroları’nda

featured

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kent Tiyatroları Bilgesu Erenus’un yazdığı Yelda Baskın’ın yönettiği Yaftalı Tabut isimli oyunu seyirciyle buluşturuyor. Oyun, 6-9 Ekim 2021 tarihleri ortasında Fatih Reşat Nuri Sahnesi’nde.

Türkiye’nin birinci bayan oyun müellifi, kuramcı, aktivist, toplumsal ve siyasi ömrün her alanında öncü Fatma Nudiye Yalçı’nın öyküsü. 1920’lerde başlayan uğraşına Dr. Hikmet Kıvılcımlı ve Nazım Hikmet de eşlik ediyor.

Dramaturgisini Gökhan Aktemur’un, koreografisini Senem Oluz’un, müziğini Burçak Çöllü’nün, dekor-kostüm dizaynını Nihal Kaplangı’nın, ışık dizaynını Murat Özdemir’in, efekt dizaynını Gökçe Selim’in yaptığı, fotoğraflarını Ahmet Çelikbaş’ın çektiği oyunda Bensu Orhunöz, Ceren Hacımuratoğlu, Lale Kabul, Nazan Yatgın Palabıyık, Selin Türkmen, Şenay Bağ, Yeşim Mazıcıoğlu rol alıyor.

30’lu Yılların Bağımsız Aydını: Fatma Nudiye Yalçı

Fatma Nudiye Yalçı yalnızca bir oyun muharriri değil tıpkı vakitte pedagog, gazeteci, mütercim, felsefeci ve çocuk hikayesi müellifi. 1904’de varlıklı denebilecek bir ailenin çocuğu olarak doğar. Tam bir kitap kurdu; tıpkı vakitte meraklı, sorgulayan ve çok araştıran bir çocuktur.

Bayan muharrirler ortasında repertuara alınabilecek nitelikte birinci oyunu kaleme alan Fatma Nudiye Yalçı, “Beyoğlu 1931” isimli yapıtıyla Türk Tiyatro Tarihi’nde yer edinir. Oyun Darülbedayi’de sahnelenmek üzere repertuara alınır lakin seyirciyle buluşamaz.

Periyodun tanınmış bütün aydınlarının toplandığı Fotoğraflı Ay etrafında yer alır. Ve onların ortasında en şöhretli isim Nizamettin Nazif’le kısa süren evliliğini, 1930’lu yılların muhafazakârlığına karşın kendi isteğiyle boşanarak noktalar.

Akabinde büyük hayranlık duyduğu ve çabasından etkilendiği Hikmet Kıvılcımlı’yla aşk yaşamaya başlar. Birlikte yayınevleri kurarlar. Her türlü baskıya Akabinde büyük hayranlık duyduğu ve uğraşından etkilendiği Hikmet Kıvılcımlı’yla aşk yaşamaya başlar. Birlikte yayınevleri kurarlar. Her türlü baskıya karşın bilimsel sosyalizmin Türkiye’de tanınmasını sağlayacak pek çok yapıtı yayınlarlar. Onların yaşadığı yalnızca aşk değil, uzun yol arkadaşlığıdır. Karakollarda başka hücreler, farklı kentlerde cezaevleri, nihayetinde tıpkı çatı altındaki birliktelikleri son bulsa da Hekim Hikmet diğeriyle evlense de yoldaşlıkları Fatma Nudiye ölene kadar sürer.

Fatma Nudiye tıpkı vakitte çocuklar için hikayeler ve eğitim kitapları muharrir. Babası dışında hiç asker tanımadığı halde Donanma Davası’nda, “Donanmanın disiplinini bozmak ve askeri isyana teşvik etmek” hatasından Hikmet Kıvılcımlı, Nazım Hikmet, Kemal Tahir ve Kerim Korcan’la bir arada yargılanıp 10 yıl ağır mahpus cezasını çarptırılır ve uygar hakları da elinden alınır.

Kendisinden iki yıl sonra tahliye olan Kıvılcımlı, Emine Hanım’la nikâh masasına otursa da uğraş arkadaşlıkları devam eder. Birlikte Vatan Partisi’ni kurarlar. Partinin Kültür Divanı Lideri olan Fatma Nudiye, çalışanlarla piknikler düzenler; mitinglerde hikayeler ve fıkralarla değerli kıssalar aktarır.

Menderes tarafından parti kapatıldıktan sonra Nudiye’nin çok güç geçen bir hapislik devri daha başlar. Psikolojisi, sıhhati bozulur ancak ona bu hususta da omuz veren yeniden Tabip Hikmet yurt dışında tedavi olmasını sağlar.

Fatma Nudiye, Bulgaristan’daki sürgün hayatı boyunca üretmeye devam eder. “Çok utanıyorum; bir teyzem olduğunu 61 Anayasası’nın izafî özgürlük ortamında öğrendim” diyen tiyatro sanatkarı yeğeni Beklan Algan, Avrupa turnesine çıktığında kendisiyle buluşur. Dönüşte ise teyzesinin vefat haberini alır.

Nihayetinde Fatma Nudiye, 30’lu yılların toplumsal ömründe, peçenin altında bilimsel sosyalizmi araştırmaya başlayan; çeviriler yapıp kitaplar yazan, bu gayretini partide, cezaevinde sürdüren; erkeklerin her alanda baskın olduğu bir devirde “bağımsız” bir bayan olarak kendini var etmeyi başarmış bir aydındır. Bu çabayı yaşadıkları devirde veren bayanlar feminist hareketin dayanağına ve gücüne sahip değillerdi. Ancak büyük bedeller ödeyerek açtıkları yolda bugün pek çok bayanın yürümesini sağladılar.

DÜZGÜN Kİ DOĞDUN NUDİYE HANIM

Yaftalı Tabut, onca yıl ismi anılmayan/unutulan Türkiye’nin birinci bayan oyun-öykü müellifi, mütercim, aktivist Fatma Nudiye Yalçı’yla buluşup tanışmanın; “kendi toprağımızda kendimizle yüzleşme”nin hikayesini aktarıyor.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

Yorum Yap